• startpagina
• diensten
• samenwerking
• publicaties
• The Xpragmatic View
• archief
• Snippets of an Incomplete Mind
• auteursrecht
• wettelijke vermeldingen
• nieuws
• over xpragma
• contactinfo

Organisaties en ecosystemen

The Xpragmatic View #69
19 oktober 2005
door Marc Buyens (@mbuyens), Xpragma
marc.buyens@xpragma.be
url: http://www.xpragma.be/view69.php
Downloaden als een PDF-file

Recente inzichten in de evolutieleer geven aan dat wijzelf en onze leefomgeving veel meer dan men vermoedde het resultaat zijn van verregaande interactie en complementariteit. Blijkbaar is er iets dat maakt dat materie en organismen -automatisch- samenwerken om tot grotere en complexere gehelen te komen. Hebben bedrijven hun plaats in het geheel?

Vertrekhallen en filosofie

The Non-Local Universe
The New Physics and Matters of the Mind
Robert Natheau and Menas Kafatos

Tijdens onze voorbije vakantie hadden we het twijfelachtige genoegen een nachtje door te brengen in een van de vertrekhallen van de luchthaven van Athene. Het gaf ons de gelegenheid om een flinke hap te lezen van één van de boeken die we hadden meegenomen, met name The Non-Local Universe van Robert Nadeau en Menas Kafatos.

Lege vertrekhallen om 3 uur 's nachts zijn wellicht niet de meest aangewezen plaatsen om dit soort werk te lezen, maar uiteindelijk viel het nogal mee.

The Non-Local Universe is immers een fascinerend boek waarin een aantal recente ontdekkingen in de wereld van kwantumfysica en biologie worden besproken die voor de auteurs de aanzet zijn voor het ontwikkelen van een aantal filosofische overwegingen met betrekking tot ons zijn en denken en de plaats hiervan in het universum.

Het boek was ons aanbevolen door een neef die filosofie studeert aan de universiteit van Gent, maar we moeten de geïnteresseerde lezer waarschuwen. The Non-Local Universe is wel degelijk een fascinerend werk, maar de auteurs missen jammer genoeg de gave van eenvoudig taalgebruik.

Zoals te lezen is in een van de lezerscommentaren op de website van Amazon.com: They never use a one-syllable word when a four syllable word will do ... I could easily see them describing a 'cow' as a 'lactating bovine mammal'.

Wel, het is misschien wat overdreven, maar in combinatie met het toch al niet zo eenvoudige onderwerp staat het toch garant voor een stevige litteraire worstelpartij, zeker voor de niet-Engelstalige lezer.

Maar goed, het is hier niet de bedoeling een evaluatie te maken van de kwaliteiten of de gebreken van dit boek, het is enkel een aanzet voor wat overwegingen met betrekking tot organisaties en organisatievormen in het geheel van onze economische realiteit.

Er zijn immers in dit boek nogal wat zaken te vinden die een aanzet kunnen zijn voor wat meer praktische overwegingen.

Eén daarvan is de vaststelling dat wijzelf en onze leefomgeving veel meer dan men vroeger vermoedde het resultaat lijken te zijn van verregaande interactie en complementariteit, waarbij "lagere" materies of organismes samen grotere gehelen vormen. Op die manier is er een continue evolutie naar steeds complexere substanties en levensvormen die eigenschappen of bekwaamheden vertonen die groter zijn dan gewoon de som van de samenstellende delen.

Organisaties als ecosystemen

Het is natuurlijk altijd gevaarlijk dergelijke vaststellingen te extrapoleren naar een andere omgeving, maar het is toch interessant om op dezelfde manier even na te denken over de evolutie van bedrijven en organisaties.

Hedendaagse bedrijven evolueren immers ook naar steeds complexere netwerken van samenwerking, uitbesteding en interactie. Oppervlakkig bekeken lijken er dus heel wat parallellen te zijn. Maar in werkelijkheid houdt de vergelijking daar ook op.

Als we immers iets ruimer kijken naar de context van bedrijven in hun marktomgeving en naar de interne organisatie van de bedrijven zelf, dan zijn er heel wat minder parallellen.

Als we gewoon al even kijken naar de onderlinge samenwerking en wisselwerking van bedrijven binnen een zelfde markt, dan is het onmiddellijk duidelijk dat de netwerking daar heel wat beperkter is. De meeste bedrijven opereren nog steeds op basis van een "wij tegen de anderen" overtuiging.

Nochtans is het niet onlogisch te denken dat een "markt" als een geheel heel wat sneller en efficiënter zou kunnen evolueren indien er meer kruisbestuiving en wisselwerking zou zijn. Maar wat we in de praktijk vaststellen is het tegenovergestelde. Bedrijven hebben veeleer een doelstelling van totale marktdominantie, waardoor de noodzaak voor vernieuwing en evolutie grotendeels verdwijnt.

Natuurlijk zijn er in de praktijk nog steeds evoluties waardoor dergelijke kruisbestuiving en wisselwerking toch plaats vinden. Denken we b.v. maar aan fusies van bedrijven of gewoon door de jobverandering van werknemers. Meestal echter zijn zij niet specifiek gericht op toenemende wisselwerking of worden ze eigenlijk als een ongewenst iets ervaren.

Op dezelfde manier kunnen we soortgelijke vaststellingen doen binnen de bedrijven zelf. Ook individuele bedrijven zijn een complexe interactie van fysieke activa, automatisering, procedures en natuurlijk, medewerkers.

Maar hoe goed wordt dit geheel gestimuleerd om een "beter" bedrijf te vormen met competitief voordelige eigenschappen? Is er iets dat maakt dat dit geheel "automatisch" groeit?

En deze vragen brengen ons weer bij het thema "innoveren".

Innovatie als de resultante van de organisatievorm

De laatste jaren is er heel wat denkwerk en zoekwerk verricht m.b.t. innovatie en creativiteit binnen de bedrijfscontext.

Algemeen kan gesteld worden dat er een consensus is dat innoveren niet zomaar een eenmalige oefening is, maar veeleer een continu proces van verbetering en versterking op drie vlakken:

• het creëren van een werkomgeving die creativiteit en innovatie vergemakkelijkt en stimuleert;
• het ontwikkelen van persoonlijke vaardigheden en het gebruik van methodes, technieken en hulpmiddelen om innovatief denken te bevorderen;
• het beheer en de ontwikkeling van kansrijke ideeën.

Vooral dat eerste punt heeft zeer veel te maken met interactie en samenwerking tussen medewerkers en in de lijst van aanbevolen "best practices" vinden we dan ook zaken zoals:

• open communicatie;
• multidisciplinaire teams;
• kennisuitwisseling;
• tolerant zijn voor fouten;
• individueel ondernemerschap aanmoedigen...

Dat lijken allemaal zinnige dingen te zijn en in de praktijk lijken die benaderingen ook resultaten op te leveren. Jammer genoeg moeten we echter ook vaststellen dat dit even zoveel benaderingen zijn die in feite "tegennatuurlijk" zijn voor het soort bedrijfsorganisatie dat over de jaren heen is gegroeid.

Inderdaad, als we de interne interactie- en samenwerkingseigenschappen van de meeste bedrijven eens aandachtig bekijken, dan zullen we vaststellen dat de "normale" situatie veeleer één grote aaneenschakeling is van structuren, procedures en regels die de ontwikkeling van een "werkomgeving die creativiteit en innovatie vergemakkelijkt en stimuleert" in de weg staan.

Onze zoektocht naar meer innovatie en creativiteit binnen bedrijven is dan ook niet meer dan een povere poging om een deel van de obstakels op te ruimen die we zelf eerst hebben geplaatst.

Bedrijven doen er dan ook goed aan innovatie en creativiteit eens vanuit een ander perspectief te bekijken. Innovatie en creativiteit zijn geen zaken die "extern" zijn aan een bestaande organisatievorm en die hierop kunnen geënt worden met behulp van allerlei technieken en methodieken.

Neen, innovatie is een natuurlijke resultante van een bepaalde organisatievorm en vraagt, bij aanwezigheid hiervan, nauwelijks formele bijsturing.

Jammer genoeg moeten we vaststellen dat we vandaag nog steeds zo hard we kunnen in de tegenovergestelde richting zoeken.

Tags: organisatorische verandering, trends, evoluties, toekomstige aspecten van de maatschappij

 

comments powered by Disqus