De golf-deeltje dualiteit, of toch iets dergelijks

The Xpragmatic View #107
5 oktober 2008
door Marc Buyens (@mbuyens), Xpragma
marc.buyens@xpragma.be
url: http://www.xpragma.be/view107.php
Downloaden als een PDF-file

In de kwantummechanica is er een welbekend concept dat men de golf-deeltje dualiteit noemt. In de praktijk betekent dit dat alle materie zowel golf-achtige als deeltjes-achtige kenmerken vertoont. In het moderne bedrijfsleven kennen we een soortgelijke dualiteit, met name de combinatie van management en creativiteit.

Duizeligheid

Programming the Universe
A Quantum Computer Scientist Takes on the Cosmos
Seth Lloyd

Seth Lloyd, auteur van "Programming the Universe", schrijft het in de inleiding van zijn boek: Quantum mechanics is famously weird en om dit te illustreren verwijst hij naar een uitspraak van Niels Bohr, de grondlegger van de moderne kwantummechanica, die ooit stelde dat Anyone who thinks he can contemplate quantum mechanics without getting dizzy hasn't properly understood it.

In de huidige bedrijfswereld worden we met een zelfde soort duizeligheid geconfronteerd wanneer we zoeken naar mogelijkheden om binnen grotere ondernemingen management en creativiteit te combineren.

Management en creativiteit

Enkele dagen geleden vielen er kort na mekaar twee blog posts in onze FeedDemon inbox waarin men het had over management en creativiteit.

Het eerste bericht was een artikel in de Conversation Starter blog van Harvard Business Publishing van Teresa Amabile, "Is Management the Enemy of Creativity?". Het tweede bericht was een reactie hierop, geschreven in de Thinking Space blog van Yihong Ding, met als titel "Modern management and creativity".

In haar artikel komt Amabile tot de vaststelling dat ...while the basis of competition has shifted decisively to innovation ... [large organisations seem] unable to cultivate it within their own walls, end up buying it instead. Daarom stelt ze dat er een dringende nood is to reinvent management.

Echter, in zijn reactie stelt Yihong Ding dat management en creativiteit per definitie in belangrijke mate wederzijds - exclusief zijn omdat management, vooral in grotere ondernemingen, vooral gericht is op controle en risicobeheersing, factoren waarvan geweten is dat zij een belemmering zijn voor ongeremde creativiteit.

Geen van beide artikels gaat echt diep in op deze problematiek, maar toch zijn ze beiden een interessante basis voor wat hersenspinsels.

Grote ondernemingen en innovatie

Ergens moeten we wel akkoord gaan met Ding's stelling. In grote ondernemingen is controle en risicobeheersing inderdaad een noodzaak, maar dit leidt natuurlijk tot meer formalisme en zelfs bureaucratie, factoren die dan weer nefaste invloed hebben op het innoverend vermogen van de onderneming. Jammer, maar wellicht onvermijdelijk.

Anderzijds voelen we natuurlijk ook heel wat voor Amabile's standpunt die wel moet vaststellen dat er inderdaad een innovatieprobleem bestaat in de meeste grotere ondernemingen, maar tegelijkertijd blijft hopen dat we er zullen in slagen nieuwe managementbenaderingen of -structuren te bedenken die ons zullen toelaten beide werelden te combineren. We hopen het zelf, maar is dit realistisch?

Wellicht niet.

Ergens leven we vandaag nog met een management denken dat in grote mate gebaseerd is op een one-size-fits-all overtuiging. Organisatorische structuren en management benaderingen worden verondersteld in grote mate "universeel" te zijn. We doen allen brainstorming. Zelfs de kleinste start-up heeft al een ERP-pakket in huis van SAP of Oracle, zij het dan misschien als een ingehuurde dienst.

Maar grootte is wel degelijk van belang. Net zoals in de natuur kan je de dingen niet ongebreideld laten groeien zonder ergens bepaalde mogelijkheden te verliezen. In de bedrijfswereld is het niet anders. Andere grootte, andere mogelijkheden.

Zou het daarom niet beter zijn dat we eens voorgoed aanvaarden dat bedrijven van verschillende omvang ook verschillende mogelijkheden en behoeften hebben? En zouden we niet eens definitief moeten leren aanvaarden dat grote bedrijven inderdaad niet de beste omgevingen zijn voor creativiteit en innovatie en het wellicht ook nooit zullen worden? We mogen dan wel hopen, samen met Amabile, dat we ooit die unieke managementbenadering of -structuur zullen vinden die dit toch mogelijk maakt, maar gaan we daarin slagen?

Misschien doen we er dus beter aan onze zoektocht naar dat unieke management paradigma dat toelaat dat grote ondernemingen ook creatief en innovatief kunnen zijn maar eens gewoon op te geven. Slecht idee. Niet werkbaar. Misschien is er helemaal geen behoefte aan grote ondernemingen die creatief zijn. Misschien moeten we gewoon minder grote ondernemingen hebben.

Over Marc Buyens

Marc Buyens is analyst, management consultant en zaakvoerder van Xpragma. Hij startte Xpragma in 1999 na een meer dan 20-jarige loopbaan in de IT-sector. Vandaag levert hij advies, training en mentoring diensten die zich richten op de intersectie van technologische vernieuwing, organisatorische verandering en bedrijfsstrategie: een troebele poel van niet ingeloste beloften.

http://www.facebook.com/marcb254
http://www.linkedin.com/in/marcbuyens
http://www.twitter.com/mbuyens
https://plus.google.com/114287775988184012785/